Belirsizlik nerede oluşur?
“Yüksek dayanım”, “uygun ölçü”, “yeterli kapasite” veya “sahaya uygun” gibi ifadeler ilk bakışta anlaşılır görünse de teklif ve kabul aşamasında farklı yorumlara yol açabilir. Aynı risk, ölçü biriminin yazılmaması, toleransın belirtilmemesi veya performansın hangi testle doğrulanacağının açıklanmaması durumunda da ortaya çıkar.
Teklif öncesi incelemede her belirsiz ifade için şu sorular sorulmalıdır: Değer hangi birimle ifade edilecek? Ölçüm nerede yapılacak? Kabul edilebilir alt ve üst sınır nedir? Kullanılacak test yöntemi veya belge hangisidir? Sonuç hangi kayıtla kanıtlanacaktır?
Bir maddenin beş parçalı yazımı
Uygulanabilir bir teknik kriter şu yapıyla kurulabilir:
Örneğin “kapasitesi yüksek olacaktır” yerine kapasitenin hangi koşulda, hangi birimle ve hangi test süresi içinde değerlendirileceği yazılmalıdır. Teknik şartname hazırlanırken açık, anlaşılır ve çelişkisiz ifadeler kullanılması; “vb.” ve “vs.” gibi kapsamı genişleten belirsiz kısaltmalardan kaçınılması gerektiği EÜAŞ’ın yayımladığı esaslarda da vurgulanmaktadır. ([lexpera.com.tr](https://www.lexpera.com.tr/resmi-gazete/metin/teknik-sartname-hazirlama-esaslari))
- Özellik: Ölçülen veya gözlenen husus,
- Değer: Hedef veya minimum/maksimum seviye,
- Tolerans: İzin verilen sapma,
- Doğrulama: Ölçüm, test, numune veya belge yöntemi,
- Kabul sonucu: Uygun, şartlı uygun veya uygunsuz kararının dayanağı.
Muayene-kabul dosyasını teklif aşamasında kurmak
Kabul sırasında istenecek kanıtlar, teklif öncesinde bilinmelidir. Bu kanıtlar; üretici teknik föyü, kalibrasyon kaydı, test raporu, seri numarası listesi, teslim tutanağı, fotoğraf, eğitim kaydı veya saha test formu olabilir. Her kanıt, şartname maddesiyle ilişkilendirilirse sonradan belge arama süresi kısalır.
Teklif ekibinin kullanabileceği basit tablo başlıkları şunlardır: “Şartname maddesi”, “teklif edilen değer”, “kaynak belge”, “test yöntemi”, “kabulde sunulacak kayıt” ve “sorumlu kişi”. Böylece belirsiz ifade yalnızca teknik bir sorun olmaktan çıkar; maliyet, teslim ve kabul planına da bağlanır.
Bu çalışma modeli genel bilgilendirme içindir. Ürünün niteliğine göre ilgili standart, sözleşme ve güncel mevzuat ayrıca incelenmelidir.